Takip süreci, iklim toplantılarının kritik bir unsurudur. Sonradan akla gelen bir şey olmamalıdır. yurttaşların harcadığı zaman ve enerjinin yanı sıra, yetkili makam ve organizatörlerin kaynak ve çabaları, özenle yapılandırılmış bir takip süreciyle desteklenmelidir.
Bu neden önemli?
Komisyon üyeleri, kendilerinin ve ilgili paydaşların önerilere nasıl yanıt vereceğini dikkatlice değerlendirmemişlerse, ‘meclis’ düzenlemenin anlamı olup olmadığı şüphelidir.
İklim meclisleri tarafından üretilen öneriler çoğu zaman siyasi sistemde kaybolup gitmektedir. Takip süreci, iklim meclislerinin kritik bir unsurudur. Yurttaşların harcadığı zaman ve enerjinin yanı sıra komisyon yetkilisi ve düzenleyicilerin kaynak ve çabaları, dikkatlice yapılandırılmış takip süreciyle desteklenmelidir. Bu, tüm önerilerin kabul edileceği anlamına gelmez; ancak en azından gerekli değerlendirmelerin yapılmasını gerektirir.
Önceki meclislerden neler öğrendik?
İklim meclislerinin takip sürecine sistematik olarak yeterince önem verilmemesi şaşırtıcı değil; çünkü bu meclisler genellikle sıkı teslim tarihlerine göre düzenleniyor ve meclisin devreye alınması; tasarımı ve uygulanması karmaşık bir süreç olabiliyor. Ayrıca, yurttaşları dahil etmenin, meclisi takip etmek için bürokratik prosedürleri düzenlemekten genellikle daha eğlenceli olduğunu söylemek de doğru olur.
Ne yazık ki bu, iklim meclisi komisyon üyelerinin çoğunun önerileri almaya hazır olmadığı anlamına geliyor. Bu durumun, meclis önerilerinin politika oluşturma sürecine sınırlı bir şekilde yansıtılması üzerinde şüphesiz önemli bir etkisi var.
Zaman ve kaynak ayırıp takibe koyan meclisler, genellikle meclis toplanmadan önce planlarını geliştirmeye başlamış oluyorlar.
Meclis çalışmalarına başlamadan önce, kilit siyasi aktörler, belirlenen zaman dilimi içerisinde önerilere yanıt vereceklerine dair kamuoyuna taahhütte bulunurlar.
Hükümetin müdahalesini koordine etmekten sorumlu memurlar, meclis sürecini takip edebilmeleri ve ortaya çıkacak önerilerin türünden haberdar olabilmeleri için erkenden belirlenir. Bu memurlar siyasi iktidarın merkezine ne kadar yakınsa, meclis önerilerinin politika ekipleri tarafından gereken şekilde değerlendirilmesini sağlamada o kadar etkili olabilirler.
Meclis tavsiyelerinden etkilenebilecek bölgelerde görev yapan kamu görevlileri ve paydaşlar arasında farkındalık yaratmaya amaçlı çalışmalar yapılmaktadır.
İrlanda, yurttaş meclislerinin önerilerini ele almak için köklü bir tarihe sahiptir. İrlanda Yurttaş Meclisi’nin 2016-18 iklim değişikliği raporu, önerileri değerlendirmek üzere bir Ortak Parlamento Komitesi parlamentoya ulaştı. Ortak Komite’nin raporu, Yurttaş Meclisi raporuyla birlikte hükümete sunuldu. Hükümetin müdahalesi Kabine Sekreteri tarafından koordine edildi. Biyoçeşitlilik Kaybı Konusundaki Yurttaş Meclisi’nin de aynı süreci izlediğini biliyoruz.
Lüksemburg İklim Yurttaş Meclisi’nin önerileri Başbakan tarafından alındı ve hükümetin yanıtı özel kalemi tarafından koordine edildi. Önerilerin durumu, herkesin erişebileceği bir Excel dosyasında düzenli olarak güncellenmektedir.
İklim Değişikliği Yasası, hükümete İskoçya İklim Meclisi raporuna 6 ay içinde yanıt verme sorumluluğu yükledi . İklim Değişikliği Bölümü’ndeki Sponsorluk Ekibi, sürecin başından itibaren hükümetin yanıtını koordine etme sorumluluğuna sahipti. Sekreterlik ve Yönetim organları (paydaş ve uzman grupları), meclis raporunu politikacılar, kamu görevlileri ve paydaşlar arasında tanıtmak ve politikacılar ve kamu görevlileriyle toplantılarda aktif rol alan meclis üyelerini desteklemek için görevde kaldı ve 6 ay sonra hükümetin yanıtını incelemek üzere yeniden toplandı. Paydaşlar, meclisin harekete geçme çağrısını desteklemek için İskoçya İklim Medeni Şartı’nı imzalamaya davet edildi.
Almanya’nın Erlangen kentindeki iklim meclisi, değişimi etkileyebilecek kilit paydaşların katılımını sağlamak için bir paydaş katılım süreciyle bütünleştirildi. Meclis ve paydaşlar, meclis nihai raporunu hazırlamadan önce fikir alışverişinde bulundu. Paydaşlar, üzerinde mutabık kalınan hedefler doğrultusunda çalışmayı taahhüt eden bir şehir bildirgesini imzalamaya davet edildi.
● Etkili bir takibin önünde ne engel teşkil ediyor?
Seçim siyaseti
Meclis çalışmalarını tamamladıktan sonra sürekli destek sağlamak kritik öneme sahiptir. Aksi takdirde, memurların yanıt verme yetkisi yoktur. Siyasetçilerin zamanları kısıtlı olduğunda bu zor olabilir. Avusturya’da meclis, tüm hükümet koalisyonu ortakları tarafından tam olarak desteklenmediğinden, yalnızca var hükümet eylemlerine amaçlı tavsiyeleri yansıtan idari bir yanıt mümkün olabilmiştir.
İdari siyaset
İdareler, kendi çatışmaları ve güç dinamikleri olan örgütlerdir. Yerleşik uygulamaları ve çalışma düzenlerini değiştirmek zordur. Meclisler bir veya iki bakan ve bakanlıkları tarafından desteklendiğinde, idarenin diğer birimlerini önerileri ciddiye almaya ikna etmek zor olabilir.
Politika döngüleri
Meclisler zamanında toplanmadığında, siyaset etme halini, yani politika değişikliğini etkileme fırsatlarını kaçırabilirler. İskoçya İklim Meclisi, Covid pandemisi nedeniyle ertelendi ve bu nedenle iklim politikası geliştirme döngüsünü ve eylem için ayrılan fonları kaçırdı.
Bütçe döngüleri
Takip süreci için bütçe desteği, finansman konusundaki anlaşmazlıklara takılıp kalabilir. Yine İskoçya’da, mali yılın sonunda kaynakların başka yerlere tahsis edilmesi nedeniyle takip süreci aniden durmuştu.
Personel devir hızı
Kuruluşu destekleyen ve bir meclise verilen tepkiyi yöneten memurlar genellikle son derece kararlı kişilerdir. Ancak meclis işlerini bitirdikten sonra genellikle başka pozisyonlara yönlendirilirler.
Paydaş sorumlulukları
Komisyon üyeleri, meclis raporuna kendi iç müdahalelerini organize edebilirken, paydaşların belirli tavsiyelerin hedefi olduğu durumlarda takibin sağlanması daha zordur. Erlangen modeli ve İskoçya’nın İklim Konusunda Yurttaş Bildirgesi, paydaşları ortak bir takip sürecine bağlamanın yollarını sunmaktadır.
Öneriler
· Komisyon üyelerinin, önerileri takip etme taahhüdü olmadığı durumlarda iklim meclisleri düzenlenmemelidir.
· Takip sürecini tasarlamak için yeterli zaman ayırın. Meclis başlamadan önce, yetkili kamu kurumları içinde görev ve sorumluluklar, süreçler, yapılar ve zaman çizelgeleri netleştirilmelidir.
· Toplantı tarihlerini, ilgili politika geliştirme döngülerine uygun şekilde planlayın.
· Politika geliştirme ve uygulamanın zaman aldığı göz önünde bulundurularak, kısa (3–6 ay) ve uzun vadede (1–2 yıl) yapılacak takipler için kamuya düzenli raporlama yapılmalıdır.
· Süreci takip ve koordine edecek özel bir ekip oluşturun. Bu ekip, tercihen liderlik ofisinden bir yönetici tarafından yönetilmeli, hem politika hem de süreç uzmanlarından oluşmalıdır. Farklı politika alanlarından, meclisin çalışma konularına hâkim üyeler seçilirse sahiplenme artar.
· Politika ekiplerinin önerileri ciddiyetle ele alabilmesi için gerekli siyasi desteği ve kaynakları sağlayın. Yönetimin bazı bölümlerinin direnç gösterebileceğini unutmayın.
· Meclis sürecinden önce ve sırasında, tüm kamu yönetiminde farkındalık çalışmaları yaparak politika ekiplerinin önerilere hazırlıklı olmasını sağlayın.
· İlerlemeyi izlemek için düzenli raporlama sistemi kurun. Böylece hem politika ekipleri güncelleme yapabilir hem de koordinasyon ekibi gelişmeleri takip edebilir.
· Politika ekipleri, önerileri mevcut politika ve taahhütlerle karşılaştırarak entegrasyon ve olası çelişki noktalarını belirlemelidir. Seçilmiş yöneticiler, değiştirilen veya reddedilen öneriler için kamuya açık gerekçeler sunmalıdır.
· Meclis raporu sonrasında, organizasyonda görevli memurları, danışma kurulunu ve kanıt grubunu yerinde tutarak önerilerin yaygınlaşmasına ve üyelere desteğin sürmesine yardımcı olun.
· Meclis üyelerine, önerilerini savunmaları için kaynak ve eğitim desteği sağlayın; politikacılar ve politika yetkilileriyle etkileşim kurabilecek kapasite geliştirme programları düzenleyin.
· Raporun yayımlanmasından 6–12 ay sonra, hükümetin eylemlerini değerlendirmek için ek bir Meclis oturumu planlayın.
· Danışma ve kanıt gruplarından yararlanarak ilerlemeyi değerlendirecek bağımsız bir Hesap Verebilirlik Kurulu oluşturmayı düşünün.
· Önerileri hayata geçirecek paydaşlarla birlikte çalışın ve kamuya raporlama da dahil olmak üzere takip süreçleri geliştirin. Paydaşların, sürecin başından itibaren (örneğin danışma kurulu üyesi olarak) sürece dâhil edilmesi, katılımı ve önerilerin benimsenmesini güçlendirir. Ayrıca meclisin harekete geçme çağrısını destekleyecek bir sivil toplum tüzüğü hazırlanması değerlendirilebilir.
İklim Meclisi Sona Erdikten Sonra Üyeleri Desteklemek: Eylemi Nasıl Güçlendirebiliriz?
İklim meclisleri ve jürileri tamamlandığında, birçok üye bu deneyimden güç aldığını hisseder. Ancak katılımcıların kazandığı motivasyonu eyleme dönüştürmeleri için gereken destek de çoğu zaman sağlanmaz. Bunu sürecin başarısını köstekleyen kaçırılmış bir fırsat olarak düşünebiliriz.
KNOCA’nın “İklim Meclisi Bittikten Sonra Üyeleri Desteklemek: Eylemi Nasıl Güçlendirebiliriz?” başlıklı kılavuzu; komisyon üyeleri, organizatörler ve fon sağlayıcıların, iklim eylemini güçlendirecek, kapsayıcılığı teşvik edecek ve meclis önerilerinin yarattığı ivmeyi koruyacak şekilde yapılandırılmış desteği sürecin bir parçası haline getirmelerini desteklemeyi amaçlar.
Meclis sonrası yapıp etmeler; tavsiyelerin savunulmasını, paydaşların sorumlu tutulmasını ve bireysel ya da kolektif iklim girişimlerini kapsar. Ancak destek sağlanmadığında, bu eylemler daha çok sosyal sermayesi yüksek üyelerin inisiyatifine kalabilir ve mevcut eşitsizlikleri pekiştirebilir. Ayrıca planlama ve kaynak eksikliği, dağınık çalışmaların ortaya çıkmasına, hayal kırıklığına ya da kendi kendini örgütleyen gruplar içinde gerginliklere de yol açabilir.